راهنمای نیازسنجی نیروی انسانی (تحلیل اقتصادی و بازار کار و ...)
سیاستگزاری های توسعه ای آموزشهای فنی و حرفه ای معنادار گردد . علیرغم وجود تجربیات متعدد در زمینه پیش بینی نیروی انسانی در دنیا و تعریف تکنیک های خاص و الگوهای ویژه نظیر اقتصاد سنجی ، داده – ستانده ، شبیه ساز پویا و برون یابی ، لکن هنوز در ایران روش شناسی مناسبی براساس چهارچوب مطالعات صنعتی انجام نشده است و گسست عمیقی بین نتایج حاصل از مطالعات در حوزه اقتصاد کار با اقتصاد آموزش وجود دارد و منجر به عدم شناخت دقیق مشاغل و مهارتهای مورد نیاز بنگاه های اقتصادی و عرضه آموزشهای حرفه ای نامناسب با تقاضا است . توازن عرضه و تقاضا نیروی انسانی از 2 بعد کمی و کیفی مورد نظر است بطوریکه برای جلوگیری از بیکاری یا کمبود نیروی ]کار[ ماهر ابتدا باید بعد کمیت در عرضه نیروی انسانی متناسب با میزان تقاضا باشد و سپس بعد کیفیت و محتوای آموزش و سطح مهارتهای مورد نیاز مورد هدف قرار گیرد. برای آنکه هر دو بعد در حد کفایت مورد مطالعه و پژوهش قرار گیرد باید رویکردی جامع و فراگیر را در تحلیل و بررسی انتخاب کرد این تحلیل دارای لایه های کلان و خرد است بطوریکه خروجی نتایج بدست آمده از هر مرحله ی آن ، ورودی و اطلاعات مورد نیاز مرحله بعدی است این لایه ها یا سطوح عبارتند از :
1- تحلیل فعالیتهای اقتصادی :
- شناسایی فعالیتهای اقتصادی و تعیین حدود و طبقه بندی آن از طریق دفتر ثبت و ضبط بنگاه
- شناخت عوامل مؤثر بر عملکرد ( رشد یا تنزل ) فعالیتهای اقتصادی مورد نظر و اهمیت نسبی آن و تغییرات احتمالی آنها .
- تعیین تعداد بنگاه های موحود در هر فعالیت در زمان حال و برآورد آن در آینده .
- تعیین تعداد شاغلان و استخدام در هر فعالیت در زمان حال و برآورد استخدام در آینده ( پیش بینی تقاضا بر حسب فعالیت )
2- تحلیل بازار کار :
- شناسایی گروه های شغلی و مشاغل هر فعالیت اقتصادی و طبقه بندی آن از طریق دفتر ثبت و ضبط
- شناخت عوامل مؤثر بر رشد و حیات گروه های شغلی و مشاغل
- تعیین تعداد شاغلان و استخدام در گروه های شغلی هر فعالیت در زمان حال و برآورد استخدام
( پیش بینی تقاضا بر حسب شغل )
- شناسایی منابع عرضه نیروی انسانی و مؤسسات آموزشی دولتی و خصوصی
- تعیین تعداد نیروی انسانی آموزش دیده واجد شرایط قابل دسترس مؤسسات آموزشی در زمان حال
- تطبیق ترکیب شغلی تقاضا و ساختار آموزشی و بسندگی و کفایت آموزش ، جنسیت و سکونت
شهری و روستایی
- بررسی توازن احتمالی عرضه و تقاضای شغلی برای فعالیتهای اقتصادی در زمان حال و برآورد میزان عرضه نیروی انسانی در زمان آینده
3- تحلیل مشاغل :
- انتخاب مشاغل و گروه های شغلی که فاقد عرضه نیروی انسانی است و در آینده برای آن تقاضا وجود دارد .
- تعریف شغل در راهنمای آن ، تعیین وظایف ، کارها و مراحل انجام هر شغل
- تعیین درجه اهمیت ، پیچیدگی و فراوانی هر وظیفه و کار و مراحل آن
4- تحلیل نیازهای آموزشی :
- ارزیابی تفاوت بین شرایط موجود و شرایط مطلوب در عملکرد یک بنگاه اقتصادی معین و تعیین
کمبود ها و کسریها
- بازنگری و اصلاح استاندارد شغل و طراحی مجدد برای راه حلهای غیرآموزشی
- تعیین محتوای نظری و عملی مورد نیاز تأمین کننده دانش نگری و مهارت برای راه حلهای آموزشی
- اولویت بندی محتوای آموزشی و مطالب
به وضوح مشخص است که تحلیل فعالیتهای اقتصادی و تحلیل بازارکار ، سطوح کلان پیش بینی یا نیاز سنجی نیروی انسانی است که مبتنی کمیت و مقدار نیروی انسانی مورد نیاز است رعایت موارد ذیل در تعیین این پیش بینی ها الزامی است :
- پیش بینی ها برای آینده را در بازه های زمانی مختلف کوتاه مدت ( یکساله ) و میان مدت (2 تا 3 ساله ) انجام دهید .
- پیش بینی ها برای آینده را از تأثیر عوامل کلیدی و مؤثر در نظر قرار دهید .
- پیش بینی ها برای آینده را با استفاده از نظرات خبرگان و روابط تاریخی گذشته محاسبه کنید .
- در پیش بینی ها لازم نیست به اعداد و ارقام دقیقی برسید بلکه دامنه و طیفی از برآورد کافی است .
- در تحلیل فعالیتها گاهی بخشهایی از کل فعالیتها بعلت هدف مطالعه ، منابع موجود برای مطالعه ، اهمیت آن بخش از نظر اقتصادی و اشتغال و نیاز به برنامه های آموزشی مورد بررسی قرار می گیرد .
- عوامل مؤثر بر عملکرد قعالیتهای اقتصادی عبارتست از : میزان مصرف ، سرمایه گذاری دولتی ، صرف هزینه ، هزینه های صادراتی و وارداتی ، تغییرات فناوری ، قیمتهای کالا های مکمل و جایگزین ، عوامل دوره ای تقاضا و عوامل آب و هوایی
عوامل مؤثر بر شغل و گروه های شغلی فعالیتهای اقتصادی عبارتست از :
تغییرات فناوری ، تنوع محصولات ، سطح دستمزد سنجی ، طراحی شغل و سازماندهی کار – بهره وری کار در غیاب سیستم های اطلاعاتی بازارکار ( LMIS ) و فقدان فرهنگ جريان اطلاعاتي و اشتراك گذاري داده هاي ثبتي در بين مؤسسات آموزشي ، مؤسسات کاریابی و مشاوره شغلی ، بنگاه های اقتصادی و دستگاه های اجرایی توجه به ایجاد و توسعه پایگاه های اطلاعاتی اشتغال از طریق طرحهای آماری کارگاهی در کلیه فعالیتهای اقتصادی بسیار ضروری و حیاتی است و هرگونه مطالعه و پژوهش های نیاز سنجی آموزشی بدون دسترسی به اطلاعات ساختار اشتغال و استخدام در بنگاه های اقتصادی که همان تقاضای بالفعل نیروی انسانی است ، بی ثمر و عقیم خواهد ماند و شناسایی مشاغل نو و مهارتهای جدید و شناخت شغلهای منسوج و اشباع بازار غیرممکن است .
این وبلاگ با هدف کمک به اعتلای آموزش های فنی و حرفه ای در ایران و نیز توسعه و ارتقا فرهنگ فنی جامعه راه اندازی شده است. با توجه به فقر منابع علمی و نارسایی های موجود در آموزش های فنی و حرفه ای‘ وبلاگ بدنبال جلب نظر و دیدگاه صاحبنظران امر بوده تا با یاری خدواند متعال در مدیریت نظام آموزش های فنی و حرفه ای گشایش اساسی صورت گیرد.